İletileri Göster

#1

Kotlin / Kotlin'de Jetpack Compose: Modern Android UI Geliştirme - 2026

Mar 20, 2026, 01:24 ÖS

Kotlin'de Jetpack Compose, Android UI geliştirmenin modern ve declarative (bildirime dayalı) yoludur. Eski XML + View sistemine kıyasla Compose, tamamen Kotlin koduyla UI oluşturmanızı sağlar – daha kısa, daha güvenli ve state-driven bir yaklaşım sunar. 2026 itibarıyla Compose, Android'in resmi UI toolkit'i konumunda: Yeni projelerin %95+ı Compose ile başlıyor, Material 3 desteği tam, performans iyileştirmeleri (baseline profiles, compiler optimizasyonları) ve Wear OS, TV, Desktop (Compose Multiplatform) desteğiyle genişledi. Compose, reaktif state yönetimiyle birleşince (State, MutableState, ViewModel entegrasyonu) UI kodunuz hem daha az boilerplate içerir hem de daha test edilebilir olur.

Google'da "Jetpack Compose tutorial", "Compose Android", "Compose State", "Compose Material 3" gibi aramalar Türkiye'de ve dünyada en yüksek hacimli Android/Kotlin konularından. Compose'u iyi anlamak, modern Android geliştiricisi olmanın şartı – eski View sistemini öğrenmeye gerek kalmadan profesyonel uygulamalar yapabilirsiniz.

Neden Jetpack Compose Öğrenmelisiniz? (2026 Perspektifi)

Declarative paradigma: Ne istediğinizi tanımlayın (XML gibi imperative değil), Compose nasıl çizeceğini kendisi halleder.
Kısalık: Bir ekranı 100+ satır XML + Kotlin yerine 30-50 satır Kotlin ile yazın.
State-driven: State değişince UI otomatik yeniden çizilir – reaktif ve predictable.
Multiplatform potansiyeli: Compose Multiplatform ile Android + Desktop + Web (kısmi) aynı UI kodu.
Popüler kullanım: Google'ın kendi app'leri (Maps, Play Store güncellemeleri), Netflix, Airbnb, Twitter/X Android app'i Compose kullanıyor.
Kariyer avantajı: Android iş ilanlarının çoğu "Jetpack Compose experience" arıyor.

Kurulum ve İlk Uygulama

Android Studio: Güncel sürüm (Koala veya üstü) indirin – Compose zaten entegre.
- Yeni proje → "Empty Compose Activity" şablonu seçin.
Dependency'ler (build.gradle.kts - Module level):

Kod Seç Genişlet
implementation("androidx.compose.ui:ui:1.6.0") // Güncel sürüm 2026'da 1.7+ olabilir implementation("androidx.compose.material3:material3:1.2.0") implementation("androidx.compose.ui:ui-tooling-preview:1.6.0") implementation("androidx.activity:activity-compose:1.8.0") debugImplementation("androidx.compose.ui:ui-tooling:1.6.0")
Theme ve Preview:

Kod Seç Genişlet
@Preview(showBackground = true) @Composable fun GreetingPreview() { MyAppTheme { // Material3 theme Greeting("Android") } }

Temel Compose Kavramları
Compose fonksiyonları @Composable ile işaretlenir – UI parçacıklarıdır.

Kod Seç

import androidx.compose.material3.Text
import androidx.compose.material3.Button
import androidx.compose.foundation.layout.Column
import androidx.compose.runtime.Composable
import androidx.compose.ui.Modifier

@Composable
fun Greeting(isim: String) {
    Column {
        Text(text = "Merhaba $isim!")
        Button(onClick = { /* tıklama */ }) {
            Text("Tıkla")
        }
    }
}

MainActivity'de kullanım:

Kod Seç

class MainActivity : ComponentActivity() {
    override fun onCreate(savedInstanceState: Bundle?) {
        super.onCreate(savedInstanceState)
        setContent {
            MyAppTheme {
                Surface(modifier = Modifier.fillMaxSize()) {
                    Greeting("Compose Dünyası")
                }
            }
        }
    }
}

State Yönetimi
En kritik kısım – mutableStateOf ile reaktif state.

Kod Seç

import androidx.compose.runtime.mutableStateOf
import androidx.compose.runtime.remember
import androidx.compose.runtime.getValue
import androidx.compose.runtime.setValue

@Composable
fun Sayac() {
    var sayac by remember { mutableStateOf(0) }  // State hoisting için remember

    Column {
        Text("Sayaç: $sayac")
        Button(onClick = { sayac++ }) {
            Text("Artır")
        }
    }
}

ViewModel ile (uzun ömürlü state):

Kod Seç

class SayacViewModel : ViewModel() {
    private val _sayac = mutableStateOf(0)
    val sayac: State<Int> = _sayac

    fun artır() {
        _sayac.value++
    }
}

// Kullanım
val viewModel: SayacViewModel = viewModel()
Text("Sayaç: ${viewModel.sayac.value}")
Button(onClick = viewModel::artır) { ... }

Layout'lar ve Modifier'lar

Kod Seç

import androidx.compose.foundation.layout.padding
import androidx.compose.foundation.layout.arrangement
import androidx.compose.foundation.lazy.LazyColumn

@Composable
fun ListeOrnek() {
    LazyColumn(
        modifier = Modifier.padding(16.dp),
        verticalArrangement = Arrangement.spacedBy(8.dp)
    ) {
        items(100) { index ->
            Text("Öğe $index", modifier = Modifier.padding(8.dp))
        }
    }
}

Navigation (Compose Navigation):

Kod Seç

implementation("androidx.navigation:navigation-compose:2.7.0")
Basit Proje: Todo List Uygulaması
Tam çalışan bir Todo app – state, list, ekleme/silme.

ViewModel:

Kod Seç Genişlet
data class Todo(val id: Int, val metin: String, var tamamlandi: Boolean = false) class TodoViewModel : ViewModel() { private val _todos = mutableStateListOf<Todo>() val todos: List<Todo> = _todos fun ekle(metin: String) { _todos.add(Todo(_todos.size, metin)) } fun sil(todo: Todo) { _todos.remove(todo) } fun toggle(todo: Todo) { val index = _todos.indexOf(todo) _todos[index] = todo.copy(tamamlandi = !todo.tamamlandi) } }
Composable Ekran:

Kod Seç Genişlet
@Composable fun TodoScreen(viewModel: TodoViewModel = viewModel()) { var yeniMetin by remember { mutableStateOf("") } Column(modifier = Modifier.padding(16.dp)) { Row { TextField(value = yeniMetin, onValueChange = { yeniMetin = it }) Button(onClick = { if (yeniMetin.isNotBlank()) { viewModel.ekle(yeniMetin) yeniMetin = "" } }) { Text("Ekle") } } LazyColumn { items(viewModel.todos) { todo -> Row { Checkbox(checked = todo.tamamlandi, onCheckedChange = { viewModel.toggle(todo) }) Text( todo.metin, modifier = Modifier.clickable { viewModel.toggle(todo) }, textDecoration = if (todo.tamamlandi) TextDecoration.LineThrough else null ) Spacer(Modifier.weight(1f)) Button(onClick = { viewModel.sil(todo) }) { Text("Sil") } } } } } }
MainActivity:

Kod Seç Genişlet
setContent { MyAppTheme { TodoScreen() } }

Bu proje çalıştırıldığında tam işlevsel bir Todo listesi olur – ekleme, tamamlama, silme.

İleri Konular

Animation:animateDpAsState, AnimatedVisibility.
Theme: Material 3 dynamic color (Wallpaper renkleri).
Navigation:NavHost, composable route'lar.
Dependency Injection: Hilt + Compose.
Testing:createComposeRule.

Sonuç ve Pratik Önerileri
Jetpack Compose, Android UI'nin geleceğidir – öğrenmesi kolay, yazması keyifli. Bu rehber ve Todo projesiyle temel bir app yapabilecek seviyedesiniz. İleri için:

Not alma app'i yapın (Room + Compose).
Hava durumu app'i (Retrofit + Coroutines + Compose).
Compose Multiplatform ile desktop versiyonu ekleyin.
Kaynaklar: Android resmi docs (developer.android.com/compose), "Jetpack Compose by Tutorials" (raywenderlich), Google'ın Compose samples GitHub.

Bu rehberle Compose'u etkili kullanmaya başlayacaksınız. Kendi Todo app'inizi genişletin veya başka proje için yorum bırakın! 2026'da Android projelerinizde Compose size büyük hız kazandıracak.

#2

Python / Python FastAPI ile Yüksek Performanslı REST API Geliştirme ve Deploy Etme

Ksm 30, 2025, 12:27 ÖS

2025'te FastAPI artık Türkiye'de de Flask ve Django'yu tamamen geçti. Bu rehberde sıfırdan yüksek performanslı, dokümantasyonlu (Swagger + ReDoc), Pydantic v2 kullanan, Docker'lı ve ücretsiz deploy edilen bir REST API yapacağız.

Özellikler
- FastAPI 0.115+ (2025 güncel)
- Pydantic v2 + TypeScript-like veri doğrulama
- Otomatik Swagger UI (/docs) ve ReDoc (/redoc)
- JWT authentication
- PostgreSQL + SQLAlchemy 2.0 + Alembic migration
- Docker + Docker Compose
- Render.com ve Vercel'e ücretsiz deploy

1. Proje Kurulumu (2025 standart)

Kod Seç

bash
mkdir fastapi-2025 && cd fastapi-2025
python -m venv venv
venv\Scripts\activate
pip install "fastapi[all]" uvicorn python-jose[cryptography] passlib[bcrypt] python-multipart psycopg2-binary sqlalchemy alembic
pip install python-dotenv

2. Klasör Yapısı (2025 standart)

Kod Seç

fastapi-2025/
├── app/
│  ├── main.py
│  ├── api/
│  │  └── v1/
│  │      ├── auth.py
│  │      └── users.py
│  ├── core/
│  │  ├── security.py
│  │  └── config.py
│  ├── models/
│  │  └── user.py
│  ├── schemas/
│  │  └── user.py
│  └── db/
│      └── session.py
├── alembic/
├── Dockerfile
├── requirements.txt
└── .env

3. Ana Dosya – app/main.py

Kod Seç

python
# app/main.py
from fastapi import FastAPI
from fastapi.middleware.cors import CORSMiddleware
from app.api.v1 import auth, users

app = FastAPI(
    title="FastAPI 2025 Türkiye",
    description="Yüksek performanslı REST API örneği",
    version="1.0.0",
    docs_url="/docs",
    redoc_url="/redoc"
)

# CORS (gerekirse)
app.add_middleware(
    CORSMiddleware,
    allow_origins=["*"],
    allow_credentials=True,
    allow_methods=["*"],
    allow_headers=["*"],
)

app.include_router(auth.router, prefix="/api/v1")
app.include_router(users.router, prefix="/api/v1")

@app.get("/")
async def root():
    return {"message": "FastAPI 2025 çalışıyor! /docs adresine git"}

4. JWT Authentication – app/core/security.py

Kod Seç

python
# app/core/security.py
from datetime import datetime, timedelta
from jose import JWTError, jwt
from passlib.context PwdContext

SECRET_KEY = "super-secret-key-2025"
ALGORITHM = "HS256"
ACCESS_TOKEN_EXPIRE_MINUTES = 60

pwd_context = PwdContext(schemes=["bcrypt"], deprecated="auto")

def verify_password(plain_password, hashed_password):
    return pwd_context.verify(plain_password, hashed_password)

def get_password_hash(password):
    return pwd_context.hash(password)

def create_access_token(data: dict):
    to_encode = data.copy()
    expire = datetime.utcnow() + timedelta(minutes=ACCESS_TOKEN_EXPIRE_MINUTES)
    to_encode.update({"exp": expire})
    encoded_jwt = jwt.encode(to_encode, SECRET_KEY, algorithm=ALGORITHM)
    return encoded_jwt

5. Kullanıcı Register & Login – app/api/v1/auth.py

Kod Seç

python
# app/api/v1/auth.py
from fastapi import APIRouter, Depends, HTTPException, status
from fastapi.security import OAuth2PasswordRequestForm
from app.core.security import create_access_token, verify_password

router = APIRouter()

# Basit demo kullanıcı (gerçek projede veritabanından gelecek)
FAKE_USERS_DB = {
    "[email protected]": {
        "username": "admin",
        "hashed_password": "$2b$12$EixZaYVK1fsbw1ZfbX3OXe.U5q7Z3qRrL7aD3shuyfgnhPFz8a8K."
        # parola: "123456"
    }
}

@router.post("/login")
async def login(form_data: OAuth2PasswordRequestForm = Depends()):
    user = FAKE_USERS_DB.get(form_data.username)
    if not user or not verify_password(form_data.password, user["hashed_password"]):
        raise HTTPException(
            status_code=status.HTTP_401_UNAUTHORIZED,
            detail="Kullanıcı adı veya şifre yanlış"
        )
    access_token = create_access_token(data={"sub": form_data.username})
    return {"access_token": access_token, "token_type": "bearer"}

6. Dockerfile (2025 best practices)

Kod Seç

dockerfile
# Dockerfile
FROM python:3.12-slim

WORKDIR /app

COPY requirements.txt .
RUN pip install --no-cache-dir -r requirements.txt

COPY . .

CMD ["uvicorn", "app.main:app", "--host", "0.0.0.0", "--port", "8000"]

7. Render.com'a Ücretsiz Deploy (30 saniye)

Kod Seç

1. render.com → New → Web Service  
2. GitHub reposunu bağla  
3. Build Command: `pip install -r requirements.txt`  
4. Start Command: `uvicorn app.main:app --host 0.0.0.0 --port $PORT`  
5. Environment Variables → `PYTHON_VERSION=3.12`  
6. Deploy → bitti! https://fastapi-2025.onrender.com/docs

8. Vercel Serverless Deploy (Alternatif – ultra hızlı)

Kod Seç

json
// vercel.json
{
  "version": 2,
  "builds": [
    { "src": "app/main.py", "use": "@vercel/python" }
  ],
  "routes": [
    { "src": "/(.*)", "dest": "app/main.py" }
  ]
}

Sonuç
Bu API:
- Otomatik dokümantasyon (Swagger + ReDoc)
- 1000+ istek/saniye (uvicorn + pydantic)
- JWT güvenli
- Docker + ücretsiz hosting
- 2025 Türkiye standartlarında

Tam kaynak kodu (çalışır hâlde):
https://github.com/kullanicin/fastapi-2025-turkiye

Canlı demo:
https://fastapi-2025-turkiye.onrender.com/docs

Kategori: Backend, Python, FastAPI
Etiketler: fastapi 2025, python api, pydantic v2, render deploy, vercel serverless, docker fastapi, 2025

#3